Spis treści
W podmiotach leczniczych (w praktyce w placówkach medycznych oraz u organizatorów działalności medycznej) obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich jest już przepisem obowiązującym – i co najważniejsze miał konkretny termin graniczny.
Kogo dotyczy obowiązek w ochronie zdrowia?
Ustawa wskazuje, że obowiązek wprowadzenia standardów ma m.in. każdy:
- organ zarządzający inną placówką medyczną, do której uczęszczają albo w której przebywają lub mogą przebywać małoletni,
- organizator działalności medycznej przez małoletnich.
W realiach systemu ochrony zdrowia będzie to obejmowało co do zasady m.in. szpitale, przychodnie, poradnie, SOR, rehabilitację, diagnostykę, a także różne formy działalności medycznej, w ramach których małoletni są pacjentami albo mogą być pacjentami.
Do kiedy standardy miały być wprowadzone?
Termin wynika z przepisów przejściowych „Lex Kamilek” (ustawy nowelizującej z 28 lipca 2023 r.). Przepis stanowi, że podmioty zobowiązane mają obowiązek wprowadzić standardy w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Jednocześnie, ta ustawa weszła w życie 15 lutego 2024 r. (co do zasady – z pewnymi wyjątkami dla innych przepisów).
Tym samym 6 miesięcy od 15 lutego 2024 r. stanowi, że przepisy weszły w życie w dniu 15 sierpnia 2024 r. To oznacza, że w podmiocie leczniczym standardy ochrony małoletnich powinny były zostać wdrożone najpóźniej 15 sierpnia 2024 r.
Co to znaczy wprowadzić standardy w placówce medycznej?
W praktyce wprowadzenie nie sprowadza się do posiadania pliku w segregatorze. Ustawa wymaga, aby standardy były realnie wdrożone w organizacji – tj. opisane, zakomunikowane i stosowane.
Minimalny zakres treści standardów obejmuje m.in. zasady bezpiecznych relacji personel – małoletni, procedurę interwencji przy podejrzeniu krzywdzenia, wskazanie osób odpowiedzialnych za zawiadomienia (Policja / prokurator, sąd opiekuńczy, a gdy dotyczy – „Niebieskie Karty”), zasady przeglądu standardów, przygotowanie personelu, sposób udostępnienia rodzicom / opiekunom i małoletnim, przyjmowanie zgłoszeń oraz dokumentowanie incydentów.
Dodatkowo standardy mają uwzględniać m.in. sytuację dzieci z niepełnosprawnościami oraz być zrozumiałe dla małoletnich.
Obowiązek ciągłego przeglądu i publikacja
Ustawa nakłada także obowiązki utrzymaniowe. Wprost wskazuje m.in. że podmioty mają obowiązek:
- co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny standardów oraz dokumentować wnioski na piśmie, a także
- udostępniać standardy na stronie internetowej i wywieszać w widocznym miejscu w lokalu – w wersji pełnej i skróconej dla małoletnich.
W podmiocie leczniczym oznacza to zwykle konieczność uporządkowania – publikacji na stronie internetowej, ekspozycji w rejestracji / poczekalni / oddziale oraz przygotowania wersji przyjaznej dziecku (język, forma).
Co jeśli podmiot nie wdrożył standardów na czas?
Ustawa przewiduje sankcję wykroczeniową zgodnie z którą kto, będąc obowiązanym, nie wykonuje obowiązku wprowadzenia standardów podlega karze grzywny do 250 zł albo karze nagany, a przy ponownym stwierdzeniu – grzywnie nie niższej niż 1000 zł.
Niezależnie od sankcji, w praktyce ryzyka są szersze takie jak kontrolne, kontraktowe (np. przy współpracy z innymi podmiotami), a przede wszystkim – ryzyko organizacyjne przy obsłudze sytuacji kryzysowej z udziałem dziecka.
Kontrola w ochronie zdrowia – kto może sprawdzać?
Mechanizm kontroli jest wielotorowy. Ustawa przewiduje m.in. kontrolę wykonywania obowiązków przez organy jednostki samorządu terytorialnego (wójt / burmistrz / prezydent miasta / starosta / marszałek) w odpowiednim zakresie.
Z perspektywy podmiotów leczniczych istotny jest też przepis, zgodnie z którym Prezes NFZ – w zakresie swojej właściwości – jest uprawniony do kontroli m.in. obowiązku wprowadzenia standardów (a w razie stwierdzenia naruszeń pracownicy NFZ zawiadamiają Policję lub prokuratora).
Checklista wdrożenia dla podmiotu leczniczego (praktycznie)
- Mapa kontaktu z małoletnimi – rejestracja, gabinety, diagnostyka, oddziały, izba przyjęć / SOR, rehabilitacja, teleporady, transport sanitarny, kontakt personelu pomocniczego.
- Standardy (dokument główny) – kto przyjmuje zgłoszenia, jak dokumentować, kiedy i kto zawiadamia organy.
- Role i odpowiedzialności – wskazanie osób funkcyjnych (koordynator / pełnomocnik, zastępstwa, dyżury).
- Szkolenie i potwierdzenia – zasady przygotowania personelu i sposób dokumentowania (lista, test, potwierdzenia).
- Komunikacja i dostępność – publikacja na stronie internetowej, wywieszenie w lokalu, skrót dla małoletnich.
- Przegląd co 2 lata i aktualizacja po incydentach – audyt, wnioski na piśmie, plan działań korygujących.
Podsumowanie
Standardy ochrony małoletnich w podmiocie leczniczym miały zostać wprowadzone w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji – a że weszła ona w życie 15 lutego 2024 r., termin graniczny na wdrożenie upłynął 15 sierpnia 2024 r. Pamiętaj, że samo posiadanie dokumentu to nie wszystko. Ważne są również szkolenia i audyty.
